استئوپروز Osteoporesis:

استئوپروز یا پوک شدن استخوان بیماری است که در آن عناصر تشکیل دهنده استخوان از نظر کیفیت تغییر نمی­کند ولی از نظر کمیت کاهش می­یابد. در این بیماری از فعالیت استئوبلاست­ها کاسته شده و بر عکس فعالیت استئوکلاست­ها افزوده می­شود. استئوپروز پیری، در حقیقت یک پدیده فیزیولوژیک است که نزد افراد مسن بوجود می­آید.

علل:

علل مختلفی که باعث پوک شدن استخوان می­شوند عبارتند از:

1)      کاهش و یا از بین رفتن فعالیت عضو بعلت بیحرکتی بمدت طولانی

2)      رژیمهای غذایی با کمبود مواد پروتئینی

3)      بیماریهای غدد مترشحه داخلی مثل

a)      پر کاری

i)        غدد پاراتیروئید،

ii)      غده تیروئید  و

iii)    غدد فوق کلیوی،

b)     کم کاری غدد جنسی (استئوپروز یائسگی).

4)      تجویز بعضی داروها به مدت طولانی مثل

a)     کورتیکواستروئیدها و

b)     هپارین

5)   استئوپروز پیری یا ایدیوپاتیک که از علل فوق شایعتر است. این نوع اوستئوپروز در زنها بیش از مردان دیده می­شود (به نسبت دو به یک) – کم شدن استروژن موجود در جریان خون، رل مهمی در این بیماری دار د.

علائم بالینی:

شکستگی: حدود 50% از افراد بیش از 65 سال سفید پوست استئوپروزیس داشته و فقط در 20% از این افراد علائم بالینی وجود دارد. در 30% افرادی که به سن 75 سالگی رسیده­اند، دچار شکستگی ناشی از استئوپروز می­شوند.

شایعترین محل این شکستگی ها عبارتند از:

1)      جسم مهره­ها،

2)      لگن،

3)      گردن استخوان ران،

4)      انتهای فوقانی بازو و

5)      انتهای تحتانی ساعد.

مخارج درمان این شکستگی­ها فوق العاده زیاد است. بطوریکه در یک آمار مخارج کوتاه مدت شکستگی­های گردن استخوان ران در سال 1979 در آمریکا حدود یک میلیارد دلار بوده است. علاوه بر

1)      شکستگی های متعدد، این بیماران از

2)      درد

a)     کمر،

b)     پشت  و

3)      قوزدار شدن پشت

شکایت دارند.

نکته: این بیماران بر خلاف مبتلایان به استئومالاسی (علائم) از

ü      ضعف عمومی،

ü      ضعف عضلانی

شکایت ندارند. گرچه ممکن است در بعضی از موارد (تفاوت علائم) استوپروز و استئومالاسی تواماً وجود داشته باشد.

علائم آزمایشگاهی:

v     کلسیم، فسفر و آلکالین فسفاتاز خون این بیماران طبیعی است

v     بیوپسی استخوان به تشخیص بیماری کمک می­کند.

علائم رادیولوژی:

1-      کاهش:

§          تراکم استخوان و همچنین

§         کاهش مقدار صفحات تیغه­های استخوان که بخصوص در

·         جسم مهر­ها و

·         گردن استخوان ران مشهود است.

2-      افزایش فضای بین مهره­ای و

3-      سطح بالایی و پائینی جسم مهره گرد شده­اند.

4-      شکستگیهای مرضی در مهره­ها باعث مقعرالطرفین شدن شکل آنها می­گردد.

درمان:

هدف از درمان

  1. جلوگیری از پیشرفت بیماری و
  2. کمک به بهبود آن می­باشد.

1-      در صورت مشخص بودن علت استئوپروز باید آنرا درمان کرد

2-      درمان شکستگی­ها در این بیماران در قسمتهای مربوطه بحث خواهد شد!.

3-      مواد:

                                                              i.      پروتئینی –

                                                            ii.      املاح و

                                                          iii.      ویتامین­ها مخصوصاً ویتامین D باید بمقدار کافی از راه

1.      غذایی و

2.      داروئی به این بیماران داده شود

4-      تجویز(داروها):

                                                              i.      استروژن و

                                                            ii.      آندروژن و

                                                          iii.      املاح فلور در درمان این بیماران موثر است

نکته: حداقل یکسال درمان برای آشکار شدن علائم بهبودی لازم است.

نکته:درمان باید حداقل تا 2 سال بعد از آخرین شکستگی مهره­ای ادامه یابد.

 

Alendronate یا Fosamax در درمان استئوپروز