ديابت بىمزه:
در ديابت بىمزه مکانيسم تغليظ ادرار به علت عدم ترشح وازوپرسين به مقدار کافى (نوع مرکزى) و يا در اثر فقدان حساسيت طبيعی لولههاى مجارى جمع کننده به هورمون (نوع کليوى) دچار اختلال مىشود. از علل مرکزى آن مىتوان به مواردى مثل ضربه مغزى، جراحى، بيمارىهای گرانولوماتوز، هيستوسيتوز X، نئوپلاسمهاى اوليه يا متاستاتيک و يا متعاقب آسيب مغزى ناشى از آنوکسى يا منگوآنسفاليت اشاره کرد. از علل نوع کليوى آن مىتوان از مواردى مثل اختلالات ارثى خصوصاً در مردان (وابسته به جنس)، بيمارىهاى کليوى، اختلالات الکتروليتى (مثل هيپوکالمى، هيپرکلسمى) و دارو درمانى (ليتيوم) نام برد. يافتههاى اصلى در هر دو نوع ديابت بيمزه، پرنوشى و پرادرارى هستند. معمولاً تشخيص اين بيمارى در بيمارانى مطرح مىگردد که ادرار فراوان و رقيقى دفع مىنمايند و وزن مخصوص آن از 010/1 يا اسمولاليته آن از 300 ميلىاسمول بر کيلوگرم کمتر است. معمولاً جهت افتراق تشخيصهاى دو نوع ديابت بىمزه و پرنوشى اوليه از تست محروميت از آب استفاده مىگردد که بصورت زير انجام مىشود:
محدوديت و عدم مصرف آب تا وقتى که اسمولاليته ساعت به ساعت ادرار به حد ثابتى برسد، سپس تجويز زير جلدى 5 واحد وازوپرسين انجام مىشود که ممکن است 3 حالت اتفاق بيافتد به شرح زير:
1- در پرنوشى اوليه ميزان اسمولاليته ادرار به ميزان ناچيزى افزايش مىيابد
2- در ديابت بىمزه مرکزى اسمولاليته ادرار حداقل 50% افزايش مىيابد
3- در ديابت بىمزه مرکزى کليوى اسمولاليته ادرار به وازوپرسين پاسخ نمىدهد
نکته: در بيماران پر نوشى اوليه اسمولاليته ادرار معمولاً بسيار بيشتر از پلاسما است در حاليکه در ديابت بىمزه کليوى اسمولاليته ادرار بسيار کمتر از پلاسما و در نوع کليوى کمى پايينتر از پلاسما است.
درمان:
1- کنترل دقيق وزن و دريافت و دفع مايعات
2- در ديابت بيمزه کليوى بايد اقدام به محدوديت Solute خصوصاً پروتئين و نيز تجويز ديورتيکهاى تيازيدى نمود در ضمن بايد علت شناخته شده و درمان اتيولوژيک نيز صورت گيرد
3- درمان انتخابى در نوع مرکزى و دسموپرسين با دوز 20-10 ميکروگرم داخل بينى و يا به شکل زير جلدى 4-1 ميکروگرم استفاده مىشود. درمان وريدى يا زير جلدى در موارد اورژانس و اسپرى بعنوان دوز نگهدارنده 10-5 ميکروگرم يک تا دو بار در روز استفاده مىگردد
نکات مهم:
* در بيمارانى که دچار اختلال هوشيارى بدنبال ضربه مغزى يا عمل جراحى شدهاندو دچار ديابت بيمزه حاد گشتهاند مىتوان از تزريق 10-5 واحد AVP زير جلدى سود برد.
* در بيماران مبتلا به ديگرى عروق کرونورى داروى دسموپرسين بايد با احتياط مصرف گردد.
******** دکتر محسن امیرآبادی *******