فشار خون بالا (هايپرتانسيون) - Hypertension
فشار خون بالا (هايپرتانسيون)
فشار خون نيرويي است که باعث ميشود، خون درون رگها جريان پيدا کند.يک شلنگ آبپاشي را در نظر بگيريد که مستقيما به سوي آسمان قرار گرفته باشد، اندازهگيري ارتفاعي که آب به بالا ميجهد، ميتواند به طور قابلاعتمادي فشار آب درون شلنگ را تخمين بزند.
درمورد فشاري که خون را درون شريانها حرکت ميدهد، هم همين اصل صادق است.
فشار يک مفهوم فيزيکي است، در اينجا مقصود ما از فشار به سادگي اشاره به "قدرت" يک مايع متحرک است.
در اندازهگيري فشار خون، اين "قدرت" براي حرکتدادن خون درون يک رگ که با بازوبند فشارسنج از خارج فشرده ميشود، عمل ميکند. اگر اين "قدرت" زياد باشد، ميتواند خون را از درون رگي که تا حد بستهشدن فشرده شده است، عبور دهد. به طرز مشابهي در شلنگ آبپاشي که گره خورده است، اگر فشار آب به حد کافي باشد، ميتواند آب را از گره شلنگ عبور دهد.
اما فکر کنيد آيا ميتوانيد يک شلنگ آب آتشنشاني را به تنهايي گره بزنيد؟ نه، چون "قدرت" يا فشار آب خيلي زياد است.
هنگامي که به فشار خون اشاره ميشود، معمولا مقصود "فشار خون ميانگين شرياني" است. شريانها خون را از قلب با مقدار زيادي فشار به بقيه نقاط بدن حمل ميکنند.
همانطور که ميدانيد قلب يک اندام چهارحفرهاي است که خون را تلمبه ميکند. هنگامي که از رو به رو به قلب نگاه ميکنيد، حفرهاي که در کف قلب قرار دارد، خون را به تمام اندامها به جز ريهها تلمبه ميکند.به اين بخش قلب "بطن چپ" ميگويند. خون از بطن چپ به شريان آئورت وارد ميشود. شريان آئورت خون را به مغز و ساير نقاط بدن ميرساند. در محل خروج شريان آئورت از بطن چپ، درون قلب دريچهاي وجود دارد، که به آن دريچه آئورتي ميگويند. اين دريچه داراي سه لت است و به آن دريچه نيم هلالي هم ميگويند.
اگر فشار خون درون بطن چپ بيشتر از فشار خون درون شريان آئورت باشد، اين دريچه باز مي شود. فشار حاصل از انقباض عضله ديواره بطن چپ آن قدر قوي هست که اين دريچه را بگشايد و خون را به درون آئورت وارد کند. هنگامي که بطن چپ در مرحله استراحت و انبساط قرار دارد، فشار خون درون شريان آئورت از فشار درون بطن چپ بيشتر ميشود، دريچه نيمهلالي که در واقع نوعي دريچه يک طرفه است، در نتيجه نيروي وارد آمده بسته ميشود و خون به درون قلب پس نميزند.
خون تلمبهشده به درون شريان آئورت به تمام بدن منتقل ميشود.
فشار خون بر حسب نوع رگهاي خوني متفاوت است. در شريانهاي بزرگ اين فشار نسبتا پايدار است. اندازهگيري فشار خون در شريان بازو تخمين نسبتا صحيحي از فشار خون در ابتداي شريان آئورت به دست ميدهد.
اين فشار بيانگر اين است که خون با چه ميزاني از قدرت ، خون را تلمبه ميکند. جنبه ديگر فشار خون، فشار درون رگها در هنگامي است که قلب در مرحله استراحت در چرخه ضربان خود، دارد از خون پر ميشود و خون را تلمبه نميکند. فشار خون حتي در هنگاميکه خون تلمبه نميشود، باقي ميماند. اگر به مثال شلنگ آبپاشي برگرديم. هنگامي که شير را ميبنديم، آب درون شلنگ تا مدتي فشار خود را حفظ ميکند.
******** دکتر محسن امیرآبادی *******