يد:)Iodine(
يد:)Iodine(
اين عنصر در زمره عناصر کمياب مىباشد اين عناصر با مقاديرى بسيار کم در بدن ديده مىشوند ولى نقش فيزيولوژيكي مهمى ايفا مىکنند.
بدن يک شخص بالغ داراى 20 تا 50 ميلىگرم يد مىباشد. در حدود 8 ميلىگرم از اين مقدار در غده تيروئيد موجود است (25 % يد کلى بدن) ميزان يد در عضلات 50%، پوست 10%، استخوانها6%، خون 2%، و ساير غدد داخلى (هيپوفيز خلفى، غدد صنوبرى، تخمدآنها، غدد فوق کليوى و پاراتيروئد) 12%
يد در غدد تيروئيد با تيروزين به صورت دىيدوتيرونين و ترىيدوتيرونين و تيروکسين وجود دارد.
انسان روزانه به 100 ميکروگرم يد احتياج دارد که به وسيله مواد خوراکى به بدن مىرسد، تقريباً همين مقدار يد نيز روزانه از بدن دفع مىگردد. پنجاه درصد يد از راه ادرار و بقيه به وسيله مدفوع، پوست، براق، و ريهها بخارج دفع مىشود. شير انسان محتوى 8 تا 12 ميکروگرم يد در صد سانتىمتر مکعب است و بدين طريق يد مورد نياز شيرخوار تأمين مىگردد يد موجود در گياهان و حيوانات از محيطى که در آن رشد مىکنند گرفته مىشود و چون اغلب خاکها داراى مقدار کمى از اين عنصر است لذا بيشتر مواد غذايى مقادير کمى از اين ماده را دربردارند. ميوهها، سبزىها، غلات، گوشت، و فراوردههاى گوشتى ممکن است حداکثر 100 ميکروگرم يد در کيلوگرم داشته باشند. تنها مواد غذائى غنى از اين عنصر غذاهاى دريائى است. برخى ماهيها بين 4000 تا 6500 ميکروگرم يد در هر کيلوگرم دارا هستند. کمبود يد ايجاد اختلال در متابوليسم غدد درقى(تيروئيد) کرده و اين غده متورم مىشود (گواتر) برخى مواد غذايى نظير انواع کلمها به علت داشتن تيوسيانات موجب عدم جذب يد مواد غذايى شده و سبب پيدايش گوار مىشوند به اين جهت اين گونه مواد را گواترزا مىنامند برخى مواد غذايى در بدن به متابوليتهائى تبديل مىشوند که انتقال يد به تيروئيد را مختل مىکنند.
*************************************************************
******** دکتر محسن امیرآبادی *******