نوسان TSH در بيمارى تيروئيد: (1)

 در بعضى بيماريهاى تيروئيدى که طور مکرر در فواصل زمانى معين مورد آزمايش تستهاى تيروئيد قرار مى‏گيرند، مشاهده نواسان در ميزان TSH براى پزشک و نيز خود بيمار ممکن است سؤال برانگيز باشد. به طور کلى دلايل نوسان TSH را به شرح مى‏توان برشمرد:

 1- تغيير در دوزاژ: بديهى است که با تغيير دوز داروى مصرفى ميزان TSH تغيير خواهد کرد. البته گاهى ارتباط بين دوز دارو و مقدار TSH ممکن است گمراه کننده باشد.

 2- قدرت و پايدارى دارو:

 داروهاى تيروئيدى از نظر قدرت  )Potency( و پايدارى، يکنواخت نيستند. حتى يک دارو با شماره ساخت بخصوص از يک کارخانه ممکن است با شماره ساخت بخصوص از يک کارخانه ممکن است با شماره ساخت ديگر همان دارو از نظر قدرت تأثير يکسان نباشند و لذا سبب نوسان در TSH بيمار گردند. يک راه مقابله با اين مشکل خريد داروى از يک سرى به ميزا کافى (مثلاً مصرف سه ماه) مى‏باشد.

 3- نوسان در کار آزمايشگاهها:

 بين نتايج گزارش شده از آزمايشگاههاى مختلف تا حدودى اختلاف مشاهده خواهد شد. اين اختلاف  سواى خطاها و اشتباهات آزمايشگاهى است که ممکن است بسيار فاحش باشد.

 4- عدم تنظيم وقت مصرف دارو:

 بهترين زمان مصرف هورمونهاى تيروئيدى يک ساعت قبل از صبحانه است، مصرف غذا به همراه دارو ممکن است با ايجاد تغيير در حلاليت دارو و يا اسيديته معده سبب تأخير و يا کاهش جذب دارو گردد. بنابراين اگر بيماريکه قبلاً دارو را ناشتا مصرف مى‏ک‏رده اکنن آن را هماره با غذا مصرف کند احتمالاً با افزايش  TSHمواجه خواهد شد.

 اصل مهم يکنواخت بودن زمان مصرف داروست تا از نوسان جذب آن و در نتيجه نوسان TSH ممانعت به عمل ى‏آد.

 5- تغيير در عادات غذايى:

 توقف يا شروع مصرف غذاى پرفيبر در ميزان جذب داروهاى تيروئيدى مؤث‏ر است. غذاى پرفيبر جذب هورمونهاى تيروئيدى را کاهش مى‏دهد.

 6- مصرف کلسيم و آهن: مصرف همزمان کلسيم باعث کاهش جذب هورمون مى‏گردد. مصرف آهن هم همين تأثير را دارد. فاصله بين مصرف کلسيمو هورمونهاى تيورئيدى 4 تا 12 ساعت و در مورد آهن 2 تا 4 ساعت توصيه مى‏شود.

 -7 غذاهاى گواتروژنيک:

  غذاهايى مثل انواع کلم، تربچه و... ممکن است سبب افزايش  TSH گردد.

 8- تغيير فصل: در زمستان مقدار TSH افزايش و در تابستان کاهش ميابد. با افزاش سن تغييرات فصلى پديدتر است. برخى از اطبا به اين نکته توجه کرده و با تغيير فصل مقدار دارو را تغيير مى‏دهند.

 9- نوسانات هورمونى،

 مصرف استروژن بهر هنوان باعث کاهش اثر هورمونهاى تيروئيد مى‏شود. استروچن با افزايش پروتئينهاى‏متصل شونده به هورمون‏هاى تيرويد آننها را غير فعال ميکند. همچنين تغييرات هورمونى در يائسگى هم بر ميزان TSH مؤثر است.

 10- حاملگى: افزايش بسيار زياد استروژن در ابتداى حاملگى مقدار TSH و نياز بدن نسبت به هورمونهاى تيروئيدى را افزايش مى‏دهد. اين افزايش اغلب پس از زيامان برگشت مى‏کند.

 11- مکمل‏هاى غذايى: برخى اگياهان و کملهاى غذايى مثل تيروزين ويا ويتامينهاى حاوى يد ممکن است در مقدار TSH نوسان ايجاد نمايند.

 12- داروها: طيف وسيعى از داروها بر ميزان TSH تأثير گذار هستند. برخياز ضد افسردگيها و نيز داروهاى کاهنده کلسترول سبب افزايش و کورتيکواستروئيدها موجب کاهش TSH مى‏گردند.

 13- استرس و بيمارى:

 پاسخ سيستم اندوکرين نسبت به استرهاى فيزيکى و روانى مقدار TSH را به نوسان وا مى‏دارد. مشاهده شده که برخى مبتلايان به بيمارى Graves پس از استرس دچار کاهش TSH و برخى مبتلايان به هاشيماتو به دنبال استرس دچار افزايش TSH شده‏اند.

 14- پيشرفت بيمارى: کاهس به رغم درمان بيمارى پيشرفت مى‏کند. بديهى است که با پيشرفت بيمارى مقدار TSH هم تغيير نمايد.

 

 رفرنس:

 1- پزشکى امروز شماره 451 - آبان 81