داروهاي مورد سوء استفاده

دکتر حميده قرباني کارشناس متخصص آزمايشگاه پزشکي قانوني مشهد: - نشريه سپيدار سبز – انتشارات بيمارستان امام حسين مشهد – بهداري نيروي مقاومت بسيج سپاه پاسداران

آمفتامين:

در اواخر دهه 1920 شناخته شد و در سال 1936 مصرف پزشکي آن آغاز گرديد. دکستروآمفتامين عضو اصلي اين گروه است. اگر چه تعداد زيادي از آمفتامينها و جانشينهاي آن، نظير متامفتامين، فن مترازين و متيل فنيدات (ريتالين) متعاقباً معرفي گرديدند. تعداد همولوگهاي آمفتامين، با اثرات تحريک کننده روان به چندين عدد ميرسد اولين دارو شامل DOM ، بعد MDA و HDMA مي­باشد. يک آکالوئيد طبيعي خيلي نزديک به آمفتامين به نام کاتينون، در برگها و ساقه گياه Catha Edlis يافت شده است. اين گياه در خاورميانه وآفريقا کشت داده ميشود. جويدن برگهاي تازه چيده شده آن منجر به اثراثي غير قابل تشخيص از اثرات آمفتامين مي­گردد.

در حين جنگ جهاني دوم، آمفتامين مکرراً توسط نظاميان آمريکايي مصرف مي­شد. بعد از جنگ مقدار خيلي زيادي از آمفتامين توسط جوانان ژاپني استفاده شد و منجر به اعتياد اپيدميک گرديد. در سالهاي 1960 روند اعتياد تغيير کرد و مت آمفتامين بر آمفتامين ترجيح داده شد. (زيرا به راحتي بطور غير قانوني قابل ساختن و راه مصرف آن نيز تزريقي بود). يک شکل اعتياد تزريقي با آمفتامين "YUN" ناميده مي­شود. تزريقات مکرر داخل وريدي توسط معتاد که به دنبال آن احساس هوشياري ذهن و نشاط بيش از حد حاصل مي­شود. مقدار کل مصرف روزانه حتي تا 4000 ميلي گرم گزارش شده است. پس از چند روز که معتاد به اين طريق دارو را مصرف کرد، شخص دچار توهم شده و فکر مي­کند حشرات زير پوستش راه مي­روند. اين مسئله به خراشهاي پوستي وسيع و مشخص منجر ميگردد. بالاخره خوشي پايان يافته و خستگي بيش از حد ناشي از بي خوابي، بي غذايي و علائم محروميت فرا مي­رسد. الگوي جديدي از سوء استفاده آمفتامين بوجود آمده است که بلورهاي قليايي مت آمفتامين 'Ice' را مي­کشند (معادل استفاده از کوکائين بصورت Crack). دود ناشي از آن خيلي سريع دارو را به مغز مي­رساند، همانطور که تزريق داخل وريدي اين کار را مي­کند. چون مدت زمان فعاليت متآمفتاين خيلي بيشر از کوکائين است بنابراين نشئگي حاصل ا ز  يکبار دود کردن آن ممکنست براي چندين روز ادامه يابد.

کوکائين:

کوکائين را مي­توان يک آمفتامين شديدالاثر تعبير کرد که داراي تمام اثرات تشديد شده آمفتامين مي­باشد. اين ماده خيلي بيشتر از آمفتامين منجر به وابستگي شده و مصرف بيش از حد آن منجر به مرگ مي­شود.

سه نوع رايج تجويز کوکائين شامل: از طريق انفيه- از طريق کشيدن "باز آزاد" و بالاخره مصرف وريدي که بخصوص در معتادان به هروئين شايع است. کوکائين به شکل ملح هيدروکلرايد و باز آزاد (Crack) موجود است. که باز آزاد آن از طريق قليايي کردن ملح و استفراج آن به کمک حلالهاي مناسب به دست مي­آيد. با کشيدن باز آزاد دارو با سرعتي تقريباً برابر با تزريق داخل وريد جذب مي­شود، بنابراين اثرات حاصله برجسته تر از زماني است که دارو از طريق انفيه مصرف مي­شود و سرعت اثر آن برابر اثر از راه تزريقي است.

کوکائين ممکنست در گردهمايي­ها به منظور خوش گذراني يا مرتباً توسط آنهايي که خود را تحت فشار براي فعاليت بيشتر قرار مي­دهند مثل نوازندگان راک مصرف گردد. بيماران معتاد به هروئين که تحت درمان نگهدارنده با متادون بوده و به همين دليل ديگر آثار نشاط آور هروئين در آنها ايجاد نمي­شود ممکنستت به سوي کوکائين روي آورند زيرا آثار نشاط آور کوکائين تحت تاثير متادون قرار نمي­گيرد.

مواد توهم زا:

LSD: داروهاي اين گروه شامل LSD، مسکالين و پسيلوسيبين مي­باشد. اين داروها به دلايل مختلف مورد مصرف قرار مي­گيرند. علت عمده­اي که توسط اکثر مصرف کنندگان عنوان مي­شود اينست که اين داروها راههاي جديدي براي درک دنيا و حل مسايل و مشکلات فردي ارائه مي­دهند. ادعاي اول ناشي از درجات مختلفي از تغيير در ادراک بوده و ادعاي دوم به علت تغييرات و دگرگوني خلق و افزايش خويشتن نگري است. LSD سبب يکسري از آثار جسمي، رواني و ادراکي مي­شود که با يکديگر تلاقي کرده و بصورت سرگيجه  ضعف، لرزش، تهوع و کرختي بروز مي­کند.تاري ديد، خطاي درک فواصل، اوهام بينايي يا توهمات بينايي، اختلالات شنوايي و تغيير در درک زمان از اختلالات شايع ادراکي هستند. اختلالات حافظه، اشکال در فکر کردن قضاوت ضعيف و تغيير خلق از مهمترين آثار رواني آن مي­باشد. مقادير مصرف معمولي LSD در افراد تقريباً 2-1 ميکروگرم به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن است و بنابراين يکي از شديد الاثرترين داروهاي شناخته شده مي­باشد. اين دارو از راه خوراکي و تزريقي به يک اندازه موثر است و به همين علت بيشتر از  را خوراکي مصرف مي­شود. پسيلوسيبين ممولاً با مقادير 250 ميکروگرم به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن و مسکالين با مقادير 6-5 ميلي گرم به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن بکار مي­رود. عليرغم اختلافاتي در قدرت اثر، آثار آنها عملا يکسان است.

اسکوپولامين: از اثرات آن مي­توان ايجاد هذيان و درجات مختلفي از بيداري، اشکال در تفکر، از دست دادن واضح حافظه و هذيانهاي عجيب و غريب را نام برد. اگر مقدار مصرف زياد باشد، اين اختلالات ممکن است بيش از يک روز باقي بماند، بضي افراد ممکنست پس از چند روز حافظه خود را بدست آورند. بيشتر افراد حداقل تحت شرايط جبري، اين داروها را ناخوشايند مي يابند و تمايل کمي براي تکرار تجربه نشان مي­دهند. بعضي نيز در حين دوره اثر دارو وحشت زده مي­شوند.

فن سيکليدين (PCP): گرد فرشته نيز نام دارد. اولين بار توسط معتادان خياباني مصرف شد و در طي سالهاي بعد بجاي LSD و تتراهيدروکانابينول و توهم زاهاي ديگر به فروش ميرفت. در حال حاضر شايع­ترين داروي توهم زادي مورد سوء استفاده است. فن سيکليدين ممکن است با مخلوط کردن با تنباکو کشيده شود يا از طريق استنشاقي، خوراکي و تزريق داخل وريدي مصرف شود. PCP؛ ايجاد کناره­گيري، گيجي، تغييراتي در تصور بدن و از دست دادن حسن وضعي مي­نمايد، علائم و نشانه هاي جسمي شامل بي حسي، نيستاگموس، تعريق، طپش قلب و فشار خون بالا مي­باشد. آثار آن وابسته به مقدار مصرف بوده و مصرف بيش از حد آن کشنده است در حاليکه مرگ و مير در اثر داروهاي دسته LSD گزارش نشده است.

حشيش يا ماري­جوآنا: حشيش نه تنها يکي از قديمي­ترين بلکه يکي از پر مصرف ترين داروهاي روان گردان مي­باشد. گلها و برگهاي کوچک گياه شاهدانه (Cannabis Sativa) بيشترين مقدار دارو را دارد. ماري جوانا ترکيي از گياه خرد شده است که شبيه علف خرد شده مي­باشد. از  استخراج رزين گياه شاهدانه، يک محصول بسيار قوي به نام حشيش بدست مي­آيد. طريقه ارحج مصرف حشيش در کشورهاي غربي کشيدن آن مي­باشد. مطالعات نشان داده است که راه کشيدن تقريباً معادل تزريق داخل وريدي است. در بعضي کشورهاي شرقي گياه شاهدانه بطور خوراکي همراه با شيريني مصرف مي­گردد. ميزان جذب خوراکي ماده موثره از اين راه کند و بسيار متغير، ولي اثر آن طولاني­تر است.

کسي که ماري جوانا را دود مي­کند ممولاً بد از 3-2 بار تنفس دود اثر دارو را مي­بيند و چنانچه کشيدن ادامه يابد آثارش افزايش يافته و تا 20 دقيقه پس از خاتمه کشيدن، ادامه مي­يابد. بيشتر آثار دارو پس از 3 ساعت از بين مي­رود يعني وقتيکه غلظت پلاسمايي دارو به حداقل رسيده است. اوج اثر دارو در تجويز خوراکي ممکن است 4-3 ساعت پس از خوردن حاصل شده و 8-6 ساعت ادامه يابد.

در مرحله اوليه اثر دارو، شخص احساس بزرگي مي­کند. اين مرحله با سرخوشي، خنده هاي غير قابل کنترل، تغيير در درک زمان دگرگوني شخصيت و اختلالات بينايي مشخص مي­شود، سپس مصرف کننده دارو آرامش يافته و درون نگر شده و حالت خواب مانند پيدا مي­کند، اگر چه عملاً به خواب نمي­رود. تفکر يا تمرکز حواس مشکل مي­شود، اگر چه با صرف انرژي زياد مي­توان آنرا بدست آورد.

ادامه دارد....