خروسك (croup) - كروپ
شايد كودك بيماري را ديده باشيد كه پزشك به مادرش گفته باشد فرزندش خروسك دارد و سپس اين پرسش در ذهن شما پيش آمده است كه خروسك چيست و چرا اين گونه نام گذاري شده است ؟ آيا شباهتي بين اين بيماري و خروس وجود دارد؟ اين همانندي در چه چيزي است؟ آري شباهت وجود دارد ولي اين همانندي، تنها در صدا مي باشد. براي روشن شدن پرسش هاي بالا، بهتر است نوشتار زير را با هم بخوانيم.
علت بيماري:
شايعترين عفونت قسمت مياني دستگاه تنفس است و شايعترين علت آن پاراآنفلوآنزا 1 تا 3 و RSV است.
اين بيماري در حقيقت يك نشانگان مي باشد و علت آن در كشورهاي مختلف فرق ميكند. در كشور هاي پيشرفته و صنعتي، علت بيماري ويروس (ريزترين جاندار جهان) است در حالي كه در كشور هاي عقب مانده، علت آن ميكروبي مي باشد.
شناسايي (تشخيص):
خروسك (كروپ) بيماري است كه حنجره، طنابهاي صوتي، ناي و نايژهها را درگير ميسازد و سبب تنگي راه هاي هوايي ميشود. خروسك در شش ماهگي تا سه سالگي رخ داده و دورةآن كمتر از پنج روز ميباشد. چنانچه بيماري ميكروبي باشد محل درگيري كمي بالاتر بوده و اپي گلوت (درپوش زبانهاي شكل كه ورودي حنجره را مي پوشاند) را گرفتار ميسازد. در اين صورت بيماري {اپي گلوتيت} در كودكان بزرگتر (3 تا 10) سال ديده شده و در پزشكي اپيگلوتيت ناميده ميشود.
نشانه هاي باليني:
(ستار كس خدا چخبر گفت! برشمار!) = علائم بيماريهاي دستگاه تنفس (سردرد، تب، آبريزش چشم ، رينوره، گلودرد، سرفه، خر خر، ديسپنه، استريدور، ، چرك ، خس خس، بي قراري، ر؟، گرسنگي هوا، فخ فخ، تاكي پنه) ميالژي – سرگيجه – علائم گوارشي اضافه شود (اسهال، يبوست، تهوع و دلدرد و دلپيجه و) كم آبي ضعف
• شروع بيماري به صورت سرماخوردگي بوده (اغلب بدنبال سرماخوردگي ايجاد ميشود) و
• سير آن اينگونه است كه به سرعت به سوي بدحال شدن {بدحال شدن} (بدنبال 2-1 روز سرماخوردگي) پيشروي ميكند. بيمار دچار سرفه هاي خشن زنگدار همانند صداي خروس يا پارس سگ ميشود.
• در موارد شديد{سرفه} به هنگام دم نيز خشونت صدا و خرخر كردن وجود دارد.{خشونت صدا و خرخر (استريدور) }
• استريدور: در هنگام دم در كروپ جدارهاي فضاي ساب گلوت بهم نزديك ميشوند و انسداد بدتر و استريدور دمي (شاه علامت) ايجاد ميشود.
• ديسترس تنفسي: تنگي نفس (ديسپنه) ممكن است به طور سريع يا كمكم پديد آيد. تب بالا (بيش از 5/38درجه سانتي گراد)، ترشحات غليظ سينه(چرك سينه)، آبريزش بيني(رينوره)، نفس هاي تند(تاكي پنه)، كبودي انگشتان و لبها (سيانوز)، تب بالا (بيش از 5/38درجه سانتي گراد- در جزوه كودكان پارسيان دانش تب خفيف ذكر شده است) ( {ساير علائم}در موارد شديد(چرتست!) ديده ميشود. گاهي (فخ فخ بگ!ين) نيز بين دنده ها و زيردنده ها (فرو رفته) فرو رفته ميشود و سينة كودك خس خس ميكند. كودك بيمار بيقرار بوده و نحوة نفس كشيدن او به صورتي است كه گرسنگي هوا ناميده مي شود.
يافته هاي آزمايشگاهي:
در عكسي كه از گردن بيمار گرفته مي شود ، شواهد تنگي حنجره و يا كلفتي در پوشش آن بهخوبي ديده ميشود . در Xray گردن در نماي قدامي خلفي، Steeple Sign ديده ميشود (علامت برج كليسا) يعني راههاي هوايي باريك ميشوند.
معمولاً لكوسيتوز نداريم {؟} چون ويرال است و اگر باشد نشانه عفونت باكتريال {؟} {لكوسيتوز} است.
درمان:
1- از آنجايي كه هرگونه تلاش تنفسي، تنگي راههاي هوايي را بيشتر ميكند، بايد كودك را آرام و خونسرد نگاه داشت. بهترين روش براي آرام كردن بچه، قراردادن او در آغوش مادرش ميباشد.
2- داروي آرامبخش تنها بايد توسط و زير نظر پزشك تجويز شود.
3- براي كاهش تب از دارو هاي تببر بهره گرفته ميشود.
4- براي پيشگيري از خشك شدن ترشحات راههاي هوايي ميتوان از دستگاه بخور كمك گرفت، البته بخور نبايد مستقيم باشد كه در اصطلاح بخور سرد ناميده ميشود.
5- درمان آنتي بيوتيكي (ضد ميكروبي) هم متناسب با تشخيص پزشك انجام مي شود.
6- در موارد شديد بايستي كودك را در بيمارستان بستري كرد و زير درمان ويژه قرار داد.
برخي نشانههايي كه لزوم بستري كردن را مطرح ميسازند عبارتند از:
ü سيانوز
ü ديسپنه و تنگي نفس شديد
ü تاكي پنه،(بيش از 40بار در دقيقه)
ü كم آبي بدن
ü فرو رفتن و تو كشيده شدن بين دندهها
ü ضعف شديد.
دارو هاي ويژهاي
v به صورت افشانه (اسپري) اسپري وجود دارد كه درون دهان زده ميشود و توانايي برطرف ساختن تنگي راه هاي هوايي را دارد.
v دارو هاي استروئيدي هم براي درمان به كار رفته است و اثر بسيار خوبي داشته است.
v چنانچه تشخيص بيماري ميكروبي داده شده باشد، بايد فوراً داروي ضدّ ميكروبي (چرك خشك كن يا پادزي) مناسب به بيمار داده شود.
گاهي با تمام اين كارها بيمار تنگينفس دارد و بيم خفه شدن وي ميرود. در اين صورت بايد چندين سوراخ ريز توسط پزشك در محل جلو گردن او در راه تنفسي ايجاد شود و
در موارد شديدتر، سوراخ درشتي در محل ناي او در اتاق عمل ايجاد ميشود و بيمار زير اكسيژن گذاشته مي شود.
يادآوري:
برخي كودكان دچار حملههاي حادي همانند خروسك ميشوند ولي هيچ نشانهاي از عفونت مانند تب، ترشحات راههاي هوايي و نفسهاي تند ندارند. اين حملهها كوتاه مدت بوده ولي گاهي اوقات بسيار شديد هستند. علت اين نوع ويژة خروسك، حساسيت ميباشد و به سادگي درمان ميشود. ساده ترين درمان سفارش شده برخورد با هواي مرطوب، خنك و آزاد مي باشد. در صورت پاسخ ندادن به درمان بالا، داروي ضدّ حساسيت تجويز ميشود . {ويژگي} اين گونه خروسك حالت برگشت پذير داشته و به طور مكرر روي ميدهد.
******** دکتر محسن امیرآبادی *******