بوي بد دهان

بوي بد دهان

  • بوي بد دهان (هاليتوزيس)   Halitosis كه در فارسي به آن بياستو مي‌گويند يك مشكل اجتماعي به شمار مي‌آيد. عقيده همگاني بر اين است كه بوي بد دهان از رعايت نكردن كامل بهداشت دهان ناشي مي‌شود، در حالي كه ممكن است در واقع به دنبال بيماري‌هاي گوناگون حفره‌ي دهان يا بيماري‌هاي اندام‌هاي مختلف بدن باشد. بوي بد دهان در 70 درصد موارد از حفري دهان و در 30 درصد از ديگر نقاط بدن پديد مي‌آيد. به‌رغم شيوع بالاي آن در بين مردم، بيشتر افراد گرفتار، از بوي بد دهان خود ناآگاه و متأسفانه گاهي پزشكان و دندانپزشكان نيز نسبت به آن بي‌تفاوت هستند.
  • علت و تشخيص:
  • 1-      بوي بد تنفس صبحگاهي: آب دهان داراي خاصيت ضدعفوني‌كنندگي بوده و در طي خواب، ترشح آن تقريباً متوقف مي‌شود. اين كار اجازه مي‌دهد تا باكتري‌ها با تكثير خود گازهاي بودار توليد كنند. افزون بر اين بزاق انباشته شده در حفره‌ي دهان به علت ماندن، قليايي شده كه زمينه را براي رشد باكتري‌ها مساعد نموده و منجر به ايجاد بوي تعفن ناشي از تجمع اسيد آمينه در بزاق مي‌شود.
  • 2-      دهان خشك: خشكي دهان ممكن است در اثر خواب، تنفس دهاني، گرفتگي بيني، تب بالا، كم‌آبي بدن، عوارض جانبي بسياري از داروها و انواع بيماري‌ها بوجود آيد. در حالت مزمن ممكن است باعث پوسيدگي دندان‌ها و عفونت دهان و توليد بوي بد گردد. داروهايي كه باعث خشكي دهان مي‌شوند عبارتند از: داروهاي ضدافسردگي، ضدحساسيت، ضد فشارخون، ضداضطراب، ضددردها، مخدرها و غيره.
  • 3-      بالا رفتن سن: كيفيت بوي تنفس در سنين مختلف تغيير مي‌كند. تنفس نوزادان و كودكان به طور معمول ناخوشايند نيست. از نوجواني تا ميانسالي كم‌كم بوي تنفس زننده مي‌شود. در سنين بالاتر به علت تغييرات بافت غدد بزاقي، مقدار و كيفيت بزاق تغيير پيدا كرده و حتي با بهداشت خوب دهان، بوي بد تنفس افراد مسن شديدتر و زننده‌تر مي‌شود.
  • 4-       اجزاي مصنوعي دهان و دندان: دندان‌هاي مصنوعي، پل‌هاي متحرك، روكش‌هاي جداگانه و اجزاي ارتودنسي ممكن است تكه‌هاي مواد خوراكي را در زير خود جمع كرده و باعث بوي بد دهان گردند. بنابراين پروتزهاي مصنوعي بايد هر روز از دهان بيرون و تميز شوند و يا توسط دندانپزشك در محل خود ثابت گردند.
  • 5-      گرسنگي: جويدن غذا منجر به افزايش جريان بزاق و عمل ضدعفوني كردن محيط دهان مي‌شود كه به طور معمول بوي بددهان را كاهش يا رفع مي‌نمايد.  بنابراين گرسنگي ممكن است باعث بوي بد دهان شود.
  • 6-      تنباكو: به طور معمول استفاده از هرگونه  تنباكو به دلايل شيميايي باعث بوي بد دهان مي‌شود.
  • 7-      رژيم خوراكي: پياز، سير، موسير، ادويه و الكل پس از خوردن، جذب خون شده و متابوليسم‌هاي حاصل از اين موارد به صورت گاز از طريق شش‌ها و تنفس دفع و باعث ايجاد بوي ويژه خود مي‌گردند. همچنين ريه‌ها فرآورده‌هاي فرعي پروتئين (انواع گوشت‌ها) و چربي را كه عامل ايجاد بوي بد دهان هستند دفع مي‌كنند و بعث احساس بوي بد مي‌شوند.
  • 8-      بهداشت بد دهان: بهداشت نامناسب دهان همراه با عواملي مانند پوسيدگي دندان، پلاك، جرم و تكه‌هاي غذايي فاسد شده منجر به افزايش رشد باكتري‌ها و پديدار شدن بوي بد دهان مي‌گردد.
  • 9-      بيماري‌هاي دهان: التهاب لثه، بيماري‌هاي دندان، آبسه‌ي دندان، التهاب دهان و زبان، عفونت‌هاي قارچي دهان، سرطان دهان و حلق، عفونت لوزه‌ها از علل بوي بد دهان هستند.
  • 10-   كمبود موادغذايي: كمبود ويتامين ب12،  آهن و روي باعث ايجاد زخم يا شكاف در مخاط دهان و زبان شده و به علت تجمع تكه‌هاي غذايي و تعفن آن در شكاف‌ها، بوي بد در دهان پديدار مي‌شود.
  • 11-    بيماري‌هاي غدد بزاقي بناگوشي: مانند اوريون، سنگ مجاري غدد بزاقي، توده و التهاب غدد بناگوشي.
  • 12-   بيماري ديابت قندي: در صورت بالا رفتن قند، خون اسيدي شده و كتون از طريق تنفس دفع و ايجاد بوي استون مي‌نمايد.
  • 13-   نارسايي كليه‌ها: نارسايي كليه‌ها با افزايش اوره‌ي خون ممكن است بويي شبيه بوي ادرار يا آمونياك در تنفس استشمام شود و از اين بو اغلب به عنوان «بوي ماهي» نام برده مي‌شود.
  • 14-   بيماري كبدي: در سيروز كبدي (كوچك شدن جگر) بوي خون فاسد شده يا «تخم مرغ گنديده» يا «كپك زده» به مشام مي‌رسد.
  • 15-   سرطان خون: ممكن است باعث توليد «بوي خون مانده» و فاسد شده گردد.
  • 16-   بيماري‌هاي گوارشي: يبوست، التهاب حاد معده، زخم معده، سوء‌هاضمه، سرطان معده، ترش كردن معده. در صورت بازگشت محتويات معده به مري ممكن است «بوي چركي» در تنفس ايجاد گردد و در صورت خونروي معدِه‌اي روده‌اي بوي تنفس مانند «بوي خون فاسد» خواهد بود.
  • 17-    بيماري‌هاي بيني و سينوس‌ها: التهاب بيني، سينوزيت مزمن، توده و جسم خارجي در حفره‌ي بيني باعث رشد باكتري‌ها و ايجاد «بوي تعفن» در تنفس خواهد شد.
  • 18-   بيماري‌ شش‌ها: مانند برونشيت، پنوموني (ذات‌الريه يا سينه‌پهلو)، سل، تومورهاي ريوي و... ممكن است ايجاد بوي تعفن نمايند.
  • 19-   روزه‌داري: به دليل گرسنگي طولاني و توليد كتون در خون بوي استون از دهان به مشام مي‌رسد.
  • 20-   تشنگي: كاهش آب بدن و به دنبال آن كاهش آب دهان، ميكروب‌ها در محيط خشك دهان رشد مي‌كنند.
  • سفارش‌هاي بهداشتي:
  • 1- دست‌كم روزي دو بار مسواك بزنيد و يك بار از خلال يا نخ دندان استفاده نماييد.
    2- زبان و سقف دهان را نيز مسواك بزنيد، زيرا در كاهش بوي بد دهان به‌ويژه در بوي بد صبحگاهي دهان مؤثر است.
    3-  از رژيم كم‌چربي، با سبزي و ميوه‌ي فراوان استفاده نماييد.
    4-  از مصرف بي‌مورد داروهاي خشك كننده‌ي دهان خودداري نماييد.
    5- اگر دهان خشك يك مشكل هميشگي است از بزاق مصنوعي استفاده كنيد. البته جويدن آدامس يا مكيدن آب‌نبات نعنايي به افزايش بزاق كمك مي‌كند. مي‌توانيد از شربت به‌ليمو، مايعات و ماست نيز استفاده كنيد.
    6- جهت كاهش پلاك و التهاب لثه از درمان‌شويه‌هاي حاوي كلرهگزيدين استفاده نماييد. استفاده از داروي كلروهگزيدين به مدت 6 ماه و شستشوي ضدميكروبي دهان، ميزان بعضي باكتري‌ها را حداقل 50 درصد كاهش مي‌دهد.
    7- زيرنظر پزشك به درمان انواع بيماري‌هاي مولد بوي بدن دهان بپردازيد.