عفونتهاي لوزه

دكتر محمد باقر عليزاده  متخصص بيماري­هاي گوش و حلق و بيني بيمارستان امام حسين مشهد مقدس (از نشريه سپيدار سبز – بهداري نيروي مقاومت بسيج سپاه پاسداران – بيمارستان امام حسين _ مشهد مقدس – شماره 37 و 38 – بهار 87)

 

لوزه­هاي دهاني (كامي)؛ قاعده زبان، آدنوئيد، نسوج لنفاوي مي­باشند كه به حلقه Waldayer شهر دارند. اين نسوج از بار خوني فراواني برخوردار بوده و ممولا در عفونتهاي تنفسي فوقاني كه شايع نيز مي­باشد كانون التهاب را تشكيل مي­دهند. به هنگام ولد تا سن 6 ماهگي تحت تاثير ايمني مادري اين نسوج گرفتار عفونت نمي­شوند؛ بنابراين فارنژيت ها بعد از اين سن در فصول زمستان، و در مهد كودك­ها شيوع داشته و اكثر اوقا عامل آ‹ ويروسي و گاهي اوقات پس از 24 ا 48 ساعت باكتري­ها به آن افزوده مي­شوند. از ميان باكريها، استرپتوكوك بتا هموليتيك به عوارض آن يعني گلودرد نفريت و تب روستاميسي اهمي به سزايي دارد. شايعرين سن ب رومايسيم 3 تا 15 سال بوده و پس از آن كمتر ديده مي­شود و WHO تاكنون موردي را پس از 25 سالگي گزارش ننموده است.

تونسيليت حاد (Acute Tonsilitis) :

با خشكي گلو، عطش، تب، بي حالي، بلع دردناك و مختل و دردي كه به گوشها انتشار مي­يابد شروع شده و با سردرد كمردرد غيير آهنگ تكلم و نيز تورم دد لنفاوي گردن همراه مي­شود.

در معاينه گلو و دهان، زبان خشك، قرمزي و التهاب لوزه­ها و در موارد جديتر عفونت غشاء چركي سفيد رنگ بر روي لوزه­ها ديده مي­شود كه با بيماري ديفري و منونوكئوز عفوني آدنوويروسها در آغا زشباهت داشته و بايستي افتراق داده شود.در سنين قبل از مدرسه ونسيسليت اد در 24 ساعت اول آن فقط با تب  ودلدرد آغاز مي­شود. عامل آن استرپتوكك بتاهموليتيتك گروه A مي­باشد. در سالهاي اخير نقش باكريهاي بي هوازي در بروز تونسيلي حاد بيشر شده است

درمان آن اسراحت در رخخواب نوشيدن مايعات فرآوان، تجويز ضد درد ب و بر وآني بيوتيك مي­باشد. اين بيماري در همه حال خود محدود شونده بوده و ممولاً در عرض يك هفه بهبودي حاصل خواهد شد. اما مصرف آني بيويك علاوه بر كوتاه نمون دوره بيماريو كاهش شد لايم از دو عارضه مهم و خطرناك گلومرولونفري و ب رومايسمي جلوگيري مي­كند. آنتي­بيوتيك انخابي پنيسيلين خوراكي و ترجيحاً تزريقي مي­باشد. بايد توجه داتش در صورت جويز پني­سيلين احمال ابتتلاء به ب رومايسمي صفر نخواهد شد بلكه از 3% به 0.2% كاهش مي­يابد.

كساني كه به اين آنتي­بيويك آلرژي دارند مي­وانند از خانواده ماكلروليدها يعني اريرومايسين يا آزيترومايسين بهره گيرند.

مخملك (Scarlet Fever):

تب مخمكي ثانويه به همان عفونت استرپتوكوكي لوزه يا گلو بوده با اين تفاوت كه اين بار اندوتوكسين توسط باكتري ترشح مي­شود. در معاينه علاوه بر آنچه كه در تونسيليت حاد مشاهده مي­نمائييم آدنوپاتي شديدتر، استفراغ قابل توجه و به خصوص ضربان قب بالاتر و سردرد وجود دارد. در معاينه راش منقوط كام و نيز اتهاب وزه­ها و آدنوئيد مشاهده مي­شود. پاپيلاهاي زبان اريتماتو و بزرگ مي­شوند و نماي خاصب به نام " زبان توت فرنگي" (Strawberry tongue) را ايجاد مي­نمايند. با انجام كشتت از غشاء كاذب سفيد رنگ بستر لوزه­ها كه بر خلاف ديفتري به آساني جدا شده و خونريزي نمي­نمايد تشخيص قطعي داده مي­شود.

درمان آن تزريق وريدي پني­سيلين G است. از عوارض مهم اين بيماري فونت گوش مياني بوده كه به آن Necrotizing Otitis Media گويند ه سبب نكروزه شدن پرده تمپان و استخوانچه­هاي گوش شده و بنابراين كاهش شنوايي اتقالي قابل توجه از خود به جاي خواهد گذاشت كه اين افت شنوايي امروزه توسط جراحي قابل ترميم مي­باشد.

تونسيليت زبان (Lingual Tonsilitis):

اين التهاب معمولاً نيمي اين التهاب معمولاً نيمي از لوزه­هاي زباني را مبتلا ساخته و حركات زبان و نيز عم بلع دردناك مي­باشد. در معاينه غير مستقيم كه توسط آينه انجام مي­گيرد و در قاعده زبان التهاب و اگزودا مشاهده مي­كنيم. تشخيص افقراقي آن تيروئيد قاعده زبان، كيست تيروگلوسال واريس قاده زبان، كيست درموئيد و تومورها خواهند بود. درمان آ‹ نپي سيلين مي­باشد.

عوارض تونسيليت زباني شامل اپي گلوتيت، اوتيت و لارنژيت بوده كه گاهي مي­تواند باعث انسداد حنجره شود. هم چين احتمال آبسه لوزه زباني وجود دارد كه بايستي تخليه گردد.درمان لوزههاي زباني خجيم يا در موارد مزن جراحي و حذف آن ميباشد و ون خوريزي در اين عم جراحي فراوان و كنرل آن گاهي دشوار مي­باشد از ليزر و دياترمي بهره مي­گيريم.

Tonsils Keratosis:

اين بيماري معمولا در سنين جواني و معمولاً با اختلالات متابوليك همراه مي­باشد. مبتلايان تنها از احساس جسم خارجي در گلو رنج مي­برند. لوزه اين بيماران اپي­تليال هاي شاخي مانند بيش از حد ساخته و معمولاً يكطرفه مي­باشد. درمان آن حذف Keratose و يا در مواردي برداشتن لوزه­هاي دهاني و نيز كنترل اختلالات متابوليك احتمالي مي­باشد.

عفونتهاي قارچي (Fungal):

عامل آن كانديدا آلبيكانس است كه در نوزادان همان برفك دهاني مي­باشد. در بالغين كه به مدت طولاني آنتيبيوتيك مصرف نموده و يا اختلال سيستم ايمني دارند مشاهده مي­شود. تشخيص آن برداشتن برفك ها و مشاهده آن در زير ميكروسكوپ خواهد بود. درمان آن در نوزادان قطره نيستاتين به ميزان 100 تا 200 هزار واحد هر 6 ساعت و بالغين 500 هزار واحد هر 6 ساعت مي­باشد.

در كودكان داراي حساسيت (آلرژي) عمل جراحي لوزه نبايد در ماههاي تابستان انجام شود. ولي براي كودكان سالم و بدون حساسيت، ماههاي خرداد تا شهريور، زمان مناسبي براي برداشتن لوزه است. جراحي لوزه و آدنوئيد در بين ساير جراحي هايي كه توسط بيهوشي عمومي صورت مي گيرد، خطري ندارد و بايد مراقب عوارض پس از عمل بود. نكته مهمي كه در مورد لوزه هاي دائم الچرك وجود دارد اين است كه نبايد تصور كرد لوزه كودك ما بدون جراحي، التيام پيدا مي كند. عفونت مزمن لوزه هايي كه دائماً چرك مي كنند، خطرناك است و حتماً بايد جراحي شود تا كودك، درمان شود. چرا كه تكرار چركين شدن وعفونتي بودن لوزه بيمار، مي تواند منجر به انسداد راه تنفس، تغيير وضعيت در صورت، دردهاي پياپي گلو و عفونت چركين گوش شود.